أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
317
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
لحى ناپسرى حارث بن عمرو مزيقيا و پسر قمعة بن الياس بن مضر خواهد بود ، لهذا قول ثانى به قول اوّل ترجيح دارد . اسم لحى بن قمعه ، ربيعه و اسم پدرى والدهء پدر او قمعه ، ليلى بنت حلوان بن عمران بن الحاف بن قضاعه « 1 » است كه زوج او الياس بن مضر است . وجه اطلاق خندف را به ليلى در بحث انتقال حكومت مكه به قصى بن كلاب ذكر نموديم . چون قبيلهء خزاعه از عمرو بن لحى منشعب شده است و ليلاى خندف نيز والدهء پدر او قمعه است لهذا افراد قبيلهء خزاعه ، ليلى را والده اطلاق مىكردند . مورخين سبب اطلاق خزاعه را به بنو عمرو اينگونه ذكر و بيان نمودهاند كه : اهل سبا پس از وقعهء سيل عرم از بلاد سبا هجرت نمودند و هر قومى به محلى كوچ و هجرت كرده به اسم آن محلّ مشهور و معروف شدند و به جهت اينكه آن وقت اولاد مازن بن الاسد بن الغوث بن ليث بن مالك بن زيد بن كهلان بن سبأ بن يشجب بن يعرب بن قحطان در كنار آب غسان نام كه نزديك محل مسمّى به مشلل بود اختيار اقامت كرده بودند و عمرو بن لحى از اقوام سائره انخراع نموده و به حوالى مكّهء مكرّمه جاى گرفتند ، لهذا بنو مازن را غسانى و بنو عمرو بن لحيه را بنو خزاعه نام نهادند . اوس و خزرج كه پدران انصار كرام هستند پسران حارثة بن ثعلبة بن عمرو بن عامر بن حارثة بن امرء القيس بن ثعلبة بن مازن بن الاسد بن الغوث مىباشند . زمانى كه بنو خزاعه قبايل جراهمه را از مكّه معظّمه جبرا اخراج نموده و به ممالك يمن طرد و تبعيد نمودند عمرو را رئيس قبيلهء خود قرار دادند و هرگونه بدعتى را كه مشار اليه ابداع و اختراع كرد به كمال ميل و خواهش تلقى نموده و در اجراى مقتضيات آن سعى و همّت نمودند ، و سبب عمده اينكه بنو خزاعه تكاليف عمرو بن لحى را قبول مىنمودند اين بود كه عمرو قبايل اعراب را هر ساعت و آن ، اكرام و احسان نموده و به اعاظم آنهايى كه در مواسم حج وارد مىشدند خلعت داده و سماحت جعليه اظهار مىنمود .
--> ( 1 ) . متن : . . . الحان بن قضاعه . برابر : الطبقات الكبرى ( ابن سعد ) ج 1 ، 64 اصلاح شد .